W naszej kolejnej wycieczce rowerowej odwiedzimy region, który zachwyca różnorodnością krajobrazów oraz umożliwia kontakt z wieloma zabytkami sakralnymi, architektury i techniki. Nas rowerzystów najbardziej jednak interesują aspekty związane z naszym środkiem transportu i możliwościami jego wykorzystania w praktyce, a tych nie brakuje na Ziemi Rybnickiej.
Nie jeden turysta po całodniowej espakadzie rowerowej wróci zadowolony do domu. Czy to możliwe? Sami sprawdźcie czytając dalszą część artykułu.

Naszą podróż rowerową rozpoczynamy na rynku tarnogórskim. Przed wyjazdem dobrze jest zabrać ze sobą prowiant, napoje, dobrą mapę oraz sprawdzić stan techniczny roweru, gdyż będziemy mieli do pokonania ok. 150 km.
W miarę możliwości drugorzędnymi drogami docieramy do Gliwic i dalej do Sośnicowic, w których na ruchliwym rynku zrobimy sobie pierwszą dłuższą przerwę.
Opuszczamy rynek i "spokojną" drogą wojewódzką nr 919 jedziemy w kierunku Rud. Za wsią Trachy przekraczamy rzekę Bierawkę i wjeżdżamy do Parku Krajobrazowego Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich. Ów Park powstał 23.11.1993 roku na mocy rozporządzenia wojewody katowickiego. Celem jego powstania była ochrona i zachowanie dóbr i walorów kulturowo-krajobrazowych jakie stworzyli w czasie wielowiekowej działalności Cystersi.
Przez najbliższe kilka godzin będziemy przebywać na terenie prawnie chronionym dlatego pamiętajmy aby nie śmiecić, nie hałasować, nie niszczyć roślin i nie płoszyć zwierząt. Stosując się do tych prostych zasad dostaniemy od przyrody najpiękniejszy prezent jaki może ona nam ofiarować - swoje piękno.

Miejscowość Rudy nazywana także Rudami Raciborskimi leży nad rzeką Ruda mniej więcej w połowie drogi między Gliwicami a Racioborzem. Nazwa miejscowości pochodzi prawdopodobnie od rudawego koloru rzeki bądź od bogato występujących tutaj i wydobywanych przez Cystersów rud żelaza.
Wioska powstała prawdopodobnie wraz z momentem kiedy książe Władysław III Opolski sprowadził tutaj w 1258 r. z Jędrzejowa zakonników. Osiadli Cystersi dostali wiele przywilejów stąd bez przeszkód mogli rozwijać na tych ziemiach kopalnictwo, hutnictwo, systemy wodne wraz ze stawami hodowlanymi, osadnictwo czy komunikację.
W 1810 r. dobra Cystersów podlegają kasacie przeprowadzonej przez króla pruskiego Fryderyka Wilhelma II. Po tym okresie obiekty pocysterskie przechodziły z rąk do rąk właścicieli ziemskich i książęcych, aż do stycznia 1945 r. kiedy to Armia Czerwona splądrowała i podpaliła cały klasztor, który potem przeszedł pod opiekę państwa.
W okresie powojennym przeprowadzano mniejsze i większe prace konserwatorskie, lecz brak gospodarza sprawiał, że cały obiekt popadał w ruinę. Gruntowe zmiany i próba całkowitej renowacji obiektu zaczęła przynosić widoczne efekty dopiero po przekazaniu go przez skarb państwa Diecezji Gliwickiej.
W chwili obecnej klasztor i jego najbliższe otoczenie jest w generalnym remoncie. Nie przeszkadza to jednak w tym aby zwiedzić przyklasztorny kościół, park czy samo wnętrze klasztoru, w którym organizowane są np. wystawy.

Gdy poznamy już dokładnie historię Cystersów, zakres ich działalności, gdy nacieszymy oko wspaniałą przyrodą i architekturą możemy udać się w dalszą drogę.
Rowery skierujemy w kierunku zabytkowej stacji kolei wąskotorowej, która znajduje się na wschodnich obrzeżach miejscowości. Rudy podobnie jak sąsiednie wioski: Stanica czy Pilchowice miały własne stacje osobowe kolei wąskotorowej. Kiedyś połączone jednym torem umożliwiały podróż do Gliwic, Nędzy i dalej w kierunku Raciborza. Niestety nie wytrzymały konkurencji jako alternatywy komunikacyjnej i tylko dzięki zagorzałym sympatykom możemy właśnie w Rudach zobaczyć stare parowozy, wagony, dworzec czy lokomotywownię.
Jednak największą atrakcją wąskotorową Rud jest podróż kolejką kilkukilometrową trasą Rudy-Paproć-Rudy. Trasa biegnie przez okoliczne pola i lasy. Kończy się na zarośniętym już peronie w małej miejscowości Paproć gdzie wagony zawracają i tym samym torem jadą z powrotem do Rud.

Z małej stacji położonej prawie w środku lasu jedziemy dalej w kierunku Rybnika. Unikając ruchliwej drogi skręcamy głębiej w las gdzie za rzeką Rudą i linią kolejową natrafiamy na czarny szlak rowerowy, który pokieruje nas aż do Zalewu Rybnickiego. Nawierzchnia leśnej drogi, po której jedziemy jest ubita, trasa jest oznakowana i bez problemu doprowadzi nas do celu. Na szlaku można spotkać wielu rowerzystów aktywnie spędzających wolne popołudnie, a także - co budzi pewne obawy - pasjonatów skuterów.
W Rybniku jak i w najbliższych okolicach wyznaczono szereg rowerowych tras turystycznych łączących miasto z najciekawszymi zakątkami Ziemi Rybnickiej. Turyście odwiedzającym ten region pomocne są nie tylko nowe wydania mapowe, ale również ogromne tablice, na których zaznaczono przebieg poszczególnych tras.

W 1972 r. na rzece Ruda i Nacyna w północnej części Rybnika wybudowano zaporę wodną o długości 972 m, która stworzyła zbiornik wodny "Zalew Rybnicki" o powierzchni 450 ha. W okresie letnim od zmierzchu do świtu piesi i rowerzyści mogą zwiedzać zaporę co i też my czynimy. Wykorzystamy ją aby dostać się na drugi brzeg.
Jadąc zaporą zobaczymy ogromny zbiornik wodny, po którym pływa wiele żaglówek, rowerków wodnych i kajaków. Uwagę niewątpliwie przykuwają także wysokie kominy Elektrowni Rybnik. Natomiast patrząc daleko w kierunku południowym zauważymy budynki i wieże kościołów w Rybniku. Przy ładnej pogodzie z zapory wodnej zobaczymy także pasmo Beskidów.
Zjeżdżamy z zapory i dalej czarnym szlakiem wjeżdżamy na teren ośrodka żeglarskiego. Utwardzonym nabrzeżem pomiędzy żaglówkami i spacerującymi ludźmi szukamy miejsca na odpoczynek. Okazuje się, że turyści odwiedzający to miejsce mają do dyspozycji także - oprócz wypożyczalni sprzętu pływającego i ładnego miejsca spacerowego - grila, restaurację i nocleg.

Zalew Rybnicki nie jest naszym ostatecznym celem podróży dlatego nie opuszczając czarnego szlaku jedziemy dalej w kierunku Rybnika. Trasa wyprowadzi nas na główną drogę prowadzącą prosto do miasta. Jedziemy szutrową ścieżką położoną wzdłuż jezdni mając po lewej i prawej stronie wodę Zalewu Rybnickiego i Pniowieckiego.
Kilkaset metrów dalej czarny szlak skręca w prawo prowadząc do centrum dzielnicy Chwałęcice. Do wyboru zatem mamy dwa warianty: pierwszy prowadzący główną drogą i drugi przebiegający drugorzędnymi drogami i ścieżkami. Wybieramy tą drugą opcję i przez dzielnicę Chwałęcice, okoliczne pola i lasy dojeżdżamy do osiedla Nowiny w Rybniku. Trasa biegnie przez ładne i spokojne okolice, jest dłuższa od pierwszego wariantu ale za to bezpieczniejsza. Będąc na osiedlu Nowiny nie mamy większego wyboru i głównymi drogami dojeżdżamy do centrum miasta.

Rybnik to miasto położone nad rzeką Nacyna na Płaskowyżu Rybnickim. Jego początkowe dzieje są mało znane lecz przyjmuje się, że nazwa miasta pochodzi od funkcji rybackiej jakie osada pełniła w okresie średniowiecza. Rybnik prawa miejskie otrzymał prawdopodobnie w II poł. XIII w. Miasto leżące na obszarze przygranicznym przez szereg stuleci było pod panowaniem różnych władców. W latach 890-990 należało do państwa Wielkich Moraw i Czech; w latach 990-1327 należało do Polski; w latach 1327-1526 było pod rządami Czech; w latach 1526-1740 należało do Austrii; w latach 1740-1922 było pod panowaniem Prus i Niemiec; w latach 1922-1939 należało do Polski; w latach 1939-1945 należało do Niemiec a od 26 marca 1945 r. zostało wyzwolone przez Armię Czerwoną i do dnia dzisiejszego jest związane z Polską.
Dzieje Rybnika są bardzo zmienne dlatego jego dokładną historię najlepiej prześledzić indywidualnie czytając książki historyczne lub w okrojonej wersji portale internetowe.
Obecnie Rybnik jest 140 tys. miastem powiatowym z rozwiniętym przemysłem metalowo-maszynowym i Elektrownią "Rybnik". Nieformalnie określany jest jako stolica Rybnickiego Okręgu Węglowego.

Turyści odwiedzający Rybnik najwięcej zabytków zobaczą w centrum miasta. Wymienić zatem trzeba: klasycystyczny ratusz z 1822 r., w którym mieści się obecnie Muzeum Ziemi Rybnickiej, rynek, stojąca na rynku figura św. Jana Nepomucena z 1738 r., wokół rynku domy z XVIII i XIX w., barokowo-klasycystyczny kościół parafialny p.w. Matki Boskiej Bolesnej z lat 1798-1801, neogotycki kościół parafialny p.w. św. Antoniego z lat 1903-1906, który jest największą po katedrze katowickiej świątynią na Śląsku, obecny ratusz z 1928 r., neorenesansowa poczta z 1905 r., pałac z końca XVII w. na zrębach zamku z XIII w. Wymienić także trzeba pomniki przyrody, parki, zieleńce, pomniki upamiętniające dzieje historyczne, cmentarze.
W mieście znajduje się również wiele barów i restauracji, w których można zjeść ciepły posiłek tak ważny po długiej wycieczce rowerowej.
Dla rowerzystów w centrum miasta przygotowano także drogi rowerowe, które stanowią dobrą alternatywę dla ruchliwych dróg miejskich.

Po kilku godzinach gdy już nacieszymy oczy zabytkowym centrum Rybnika możemy udać się w drogę powrotną. Do wyboru mamy ponownie dwie możliwości: pierwsza - główną drogą i druga - bocznymi ścieżkami. Ponownie wybieramy opcję drugą i wzdłuż rzeki Ruda, na której organizowane są spływy kajakowe - niebieską trasą rowerową - docieramy do Zalewu Rybnickiego. Tam znaną nam już czarną trasą dojeżdżamy do rozwidlenia dróg leśnych w okolicach Paproci gdzie z kolei czerwoną trasą rowerową udajemy się do małej wioski Stanica.

Czerwony szlak prowadzi nas cały czas przez las. Gdy wyjedziemy z lasu przywita nas przygotowany specjalnie dla rowerzystów parking rowerowy z zadaszeniem i tablicą informacyjną przedstawiająca historię wioski i jej teraźniejszość.
Jadąc przez Stanicę zauważymy stojące w polu wagony kolei wąskotorowej, stare przejazdy kolejowe oraz budynek dworca obecnie pełniący rolę domu mieszkalnego. Tędy właśnie biegła trasa kolei wąskotorowej, którą można było dojechać do Rud czy Pilchowic.

My zamiast pociągiem rowerami dojeżdżamy do Pilchowic - wsi, której powstanie datuje się na 1305 r. W Pilchowicach podobnie jak w Stanicy widać pozostałości po kolejece wąskotorowej. Oprócz zabytków techniki warto też zobaczyć kościół p.w. św. Jana Chrzciciela z 1780r., dwór z II poł. XVIII, w którym mieści się Urząd Gminy. Uwagę przykuje także szpital powstały w dawnym klasztorze bonifraterskim z lat 1812-1814.

W końcowym etapie naszej podróży - za nim dotrzemy do Gliwic - zwiedzimy jeszcze drewniany kościół p.w. św. Bartłomieja z 1603 r. stojący w Smolnicy oraz na chwilę zatrzymamy się na moście nad autostradą A4.

Gdzie warto jeszcze zajrzeć:
- Oficjalny serwis miasta i gminy Sośnicowice
- P.K. "Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich"
- Przyroda Województwa Śląskiego
- Nieoficjalna strona o Rudach i klasztorze pocysterskim
- Rudy Raciborskie: pocysterski zespół klasztorno-pałacowy
- Strona Nadleśnictwa Rudy Raciborskie
- Zabytkowa stacja Kolei Wąskotorowej w Rudach
- Informator miejski miasta Rybnika
- Portal miasta Rybnika
- Oficjalna strona gminy Pilchowice